درنا

سفر آخرین درنای سیبری به ایران برای نهمین سال پیاپی

«اميد» دوباره آمد. آخرين درناي بازمانده از دسته درناهاي غربي سيبري، درنايي که دوستداران محيط‌ زيست نامش را «اميد» گذاشته‌اند، تک و تنها پس از چهار هزار کيلومتر پرواز، روز چهارشنبه در تالاب‌هاي فريدونکنار فرود آمد.

 

به گزارش راه مبین به نقل از سلامت،  اين نهمين‌سالي است که اين درناي منحصربه‌فرد تنهاي تنهاي تنها اين مسير طولاني را براي زمستان‌گذراني به سمت ايران پرواز مي‌کند. «اميد» دو سال گذشته در فاصله بين ١٠ تا ١٣ آبان به ايران مي‌آمد. امسال اما با چند روز تأخير به ايران رسيد و همين موضوع باعث شد اين گمانه‌زني بين پرنده‌شناسان و دوستداران محيط زيست تقويت شود که کوچ زمستانه اين درنا و دسته درناهاي سيبري به ايران براي هميشه پايان يافته است.
اميد آخرين بازمانده از دسته‌اي از درناهاست که براي سال‌ها اوايل پاييز براي فرار از زمستان‌هاي سخت و طولاني سيبري به ايران مي‌آمدند و در آخرين روزهاي زمستان در اسفندماه دوباره به آنجا برمي‌گشتند. در سال‌هاي گذشته، به دلايلي مانند شکار و ازبين‌رفتن تالاب‌ها و زيستگاه‌هاي موردپسند اين پرندگان، از تعداد آنها آن‌قدر کاسته شده تا عاقبت همين يک دانه باقي مانده است و اگر روزي رفتن و آمدن اين تک‌درنا هم به پايان برسد، براي هميشه بر مهاجرت درناهاي سيبري به ايران مهر پايان خواهد خورد.


به گزارش پايگاه خبري ديده‌بان محيط‌ زيست، «اميد» صبح روز چهارشنبه هفته گذشته در دامگاه فريدونکنار فرود آمد. در همين حال، کيايي، رئيس اداره حفاظت محيط زيست بابلسر و فريدونکنار، در رابطه با اين درنا به مهر گفته است: «ورود درنا امسال که با تأخير زماني نسبت به سال‌هاي قبل وارد ايران شده، شور و شوق مردم محلي و همه دوستداران محيط زيست را برانگيخته است». او تأکيد کرده است: «تمهيدات لازم براي حفاظت از اين‌ گونه کمياب انديشيده شده و البته مردم فريدونکنار خود براي صيانت از درناي اميد بسيج مي‌شوند».


آخرين‌بار که درناهاي سيبري گروهي به ايران آمدند در زمستان سال ۱۳۸۶ بود، در آن سال سه درناي سيبري وارد تالاب‌هاي منطقه فريدونکنار شدند، اما يکي از درناها بر اثر شليک گلوله يک شکارچي کشته شد. يک سال بعد در زمستان سال ۱۳۸۷ دو درناي سيبري باقي‌مانده که يکي از آنها «اميد» و ديگري يک درناي ماده بود، دوباره به فريدونکنار مهاجرت کردند اما در آن سال نيز درناي سيبري «ماده» به دليل نامعلومي از بين رفت و ناپديد شد، به اين شکل تنها درناي باقي‌مانده از آن پرندگان، همين پرنده‌اي است که حالا اميد نام‌گذاري شده است. مسئولان محلي محيط ‌زيست هرگز مرگ درناي ماده بر اثر شليک گلوله را تأييد نکردند و اعلام شد درناي ماده ناپديد شده است. درناهاي سيبري تابستان‌ها وقتي در سيبري هستند يک‌ دسته‌اند. اما زمان کوچ زمستانه‌شان که مي‌رسد سه ‌دسته مي‌شوند: دسته ‌غربي، دسته‌ شرقي و دسته ‌مرکزي.

قشلاق زمستاني غربي‌ها ايران بود، مرکزي‌ها هند و شرقي‌ها چين. پراکنش اين گونه تنها در سيبري و آسياست و داراي سه جمعيت مستقل غربي، مرکزي و شرقي هستند که جمعيت مرکزي آن از سيبري مرکزي در شمال تا پارک ملي کئولادو در ايالت راجستان هند مهاجرت مي‌کردند و به دليل شکار بي‌رويه اين پرنده در افغانستان و پاکستان آخرين جفت از آنها در سال‌هاي ۲۰۰١ -۲۰۰٢ ديده شده و در‌حال‌حاضر از بين رفته‌اند. جمعيت شرقي درناي سيبري که مهاجرت زمستانه‌شان را از غرب سيبري در ايالت خودمختار ياکوتيا روسيه به سمت درياچه پويانگ در چين ادامه مي‌دهند، کماکان از جمعيت خوبي برخوردار هستند و در سال جاري جمعيت آنها را حدود چهار هزار قطعه برآورد کرده‌اند. ٥٠، ٦٠ سال پيش اوايل پاييز هر سال صد‌ها درناي سيبري حدود چهار هزار کيلومتر راه را پرواز مي‌کردند تا زمستان را در تالاب‌هاي فريدونکنار مازندران بگذرانند، ٢٥ سال پيش تعداد اين درناها به ٣٠ عدد رسيد و حالا نهمين‌سال است که از آن تعداد تنها همين يکي به ايران سفر مي‌کند. درناها از معدود گونه جانوراني هستند که تمام عمر را به تک‌همسري مي‌گذرانند، اميد هم در همه سال‌هاي پيش از اين، همراه با جفتش به فريدونکنار مي‌آمد. سه‌ سال پيش اما جفت او ناپديد و اميد تنها شد و حالا تکي اين ييلاق و قشلاق را طي مي‌کند. درنا‌ها از گونه پرندگان در معرض انقراض و حفاظت‌شده هستند، به همين دليل نيز اين ‌‌گونه در تمامي کشورهاي منطقه قانونا در فهرست گونه‌هاي تحت حمايت (CITES) است و تمامي کشورها يادداشت ‌تفاهمي مبني بر کمک به حفاظت سايت‌هاي تالابي محل زندگي درناها امضا کرده‌اند.


يکي از دلايل انقراض درناي سيبري نيز همين سبک‌وسياق تک‌همسري و وفاداري عميق به جفت است، البته اين همه دليل خطر انقراض درنا‌ها نيست، چراکه ازبين‌رفتن تالاب‌ها يا پايين‌آمدن سطح آب آنها از طريق توسعه کشاورزي و افزايش بهره‌برداري انساني از آنها و افزايش استخراج نفت در سايت‌هايي که اين پرنده در آن زمستان‌گذراني مي‌کند و همچنين شکار، از ديگر عوامل محيطي تهديد جدي اين ‌گونه است. علاوه بر اين موارد بايد مهاجرت‌هاي طولاني و وقايع طبيعي در مسير مهاجرت، نرخ پايين جوجه‌آوري، مکانيسم‌هاي پيچيده توليدمثلي در اين پرنده، سن بالاي بلوغ، ‌عدم تخم‌گذاري‌ و آشيانه‌سازي سالانه و نياز به زيستگاه ويژه و اختصاصي در اين پرنده را نيز جزء عوامل اصلي کاهش طبيعي جمعيت درناهاي سيبري به‌شمار آورد. درناها داراي ۱۵ گونه مختلف هستند که سه گونه از آنها يعني درناي فريادکش، درناي تاج‌قرمز و درناي سفيد سيبري به عنوان گونه‌هاي در معرض خطر طبقه‌بندي شده‌اند. پرهاي اين پرنده کاملا سفيد است و با شاه‌پرهاي سياه‌رنگ، داراي چين پوستي قرمزرنگ در ناحيه پيشاني هستند.


نام کامل اين درناي تنها «اميد نادي يوژني» است؛ نامي ترکيبي از زبان روسي و فارسي، اشاره‌اي به دو سرزمين محل تابستان و زمستان ‌گذراني اين پرنده. گفته مي‌شود دليل اصلي مهاجرت درناهاي سيبري به فريدونکنار، تالاب‌هاي دست‌ساز بوميان اين منطقه است که در فصول سرد در شاليزاران ساخته مي‌شود که به آنها دامگاه گفته مي‌شود. اين دامگاه‌ها در حقيقت براي شکار پرندگاني مانند غاز و اردک است اما به دليل فضاي امن و آرامي که دارند؛ به زيستگاه ديگر گونه‌هاي پرنده تبديل شده‌اند.


چند سال پيش از اين، دکتر آرچي‌بالد، پرنده‌شناس و متخصص درناها، در قالب پروژه درناي سيبري سازمان حفاظت از محيط ‌زيست ايران چند درناي پرورشي را به ايران آورده بود و به تالاب‌هاي فريدونکنار منتقل کرد تا با درناهاي وحشي پرواز کنند، با اين حال اما اين درناها وقتي به روسيه بازگشتند، سال بعد به ايران نيامدند و همچنان اين «اميد» است که تنها به زيستگاه گرمسيري خود در ايران سفر مي‌کند. درناي سيبري دو ويژگي منحصربه‌فرد دارد؛ اول آنکه جفت نر هرازگاه براي جلب توجه معشوقه‌اش روبه‌روي او مي‌رقصد و برايش دلربايي مي‌کند، دومين خصلتش هم صدا و آواز خاص اوست؛ صدايي شبيه فلوت که براي برقراري ارتباط با ديگر اعضاي گروه استفاده مي‌شود. «اميد» حالا ٩‌ سال است که نه آوازي خوانده و نه ياري داشته که برايش برقصد. هر درناي سيبري نهايتا ١٢ تا ١٣ سال عمر مي‌کند؛ کسي نمي‌داند «اميد» چند سال دارد، با اين حال، اما هرگاه عمر اين پرنده سر آيد، نسل درناهاي سيبري دسته ‌غربي هم سر خواهد آمد.

انتهای پیام/س

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.