قدرت، ورزش و سیاست

المپیک به عنوان بزرگترین آوردگاه ورزشی جهان، که امسال در شهر ریو در حال برگزاری است، ظاهرا برای اکثر مردم و کشور ها فقط یک رخداد ورزشی در نظر گرفته می شود. اما ورزش و المپیک در باطن خود یک مناسبات پیچیده و قوی دارد که از آن به عنوان «پرستیژ تکنیکال» یاد می کنیم.

به گزارش راه مبین؛ شیوا امیری– ابتدا برای بررسی دقیق تر این موضوع لاجرم ملزم به تعریف «قدرت»(Power) و قسم مربوط به پرستیژ یعنی قدرت نرم هستیم. برخی اعتقاد دارند قدرت، توانایی و ظرفیت انجام کار ها می باشد؛ به نظر گروهی قدرت، توانایی کسب نتایج دلخواه است. به زعم بعضی افراد نیز قدرت، تاثیرگذاری بر رفتار دیگران است، به نحوی که آنچه می خواهیم، اتفاق بیفتد. به نظر می رسد تعریف سوم تعریف جامع تری از واژه قدرت باشد. در یک طبقه بندی، قدرت به دو نوع سخت افزارانه و نرم افزارانه تقسیم می شود.

جوزف نای، تحلیل گر به نام آمریکایی بر این باور است که هر چند قدرت نرم و سخت در هم تنیده اند ولی قدرت نرم به قدرت سخت وابسته نیست. قدرت نرم در این جا تصویر(Image) سازی را بر عهده دارد، تصویر سازی که به صورت مستقیم افزایش یا کاهش پرستیژ را به دنبال دارد. اساس قدرت نرم در ارزش ها و ایجاد «وجهه» نهاده شده است، و این وجهه سازی در واقع توانایی به دست آوردن چیزی است که با «جذب» سایرین جهت تحقق اهداف خود می خواهیم. لذا در این جا است که ارتباط بین قدرت، ورزش و سیاست به روشنی نمایان می گردد. «قدرت نرم» یا «پرستیژ» یا «جذب قلوب و افکار» در سیاست بین الملل موضوع پر اهمیتی است که یکی از منابع مهم آن، عامل «ورزش» می باشد.

ورزش به عنوان روشی بسیار کارآ در جذب قلوب و افکار سایر ملت ها عامل بسیار پر اهمیت و در عین حال مدرنی است که در مقابل سایر کشور ها برای کشوری خاص، قدرت نرم(Propaganda) ایجاد می کند. جوزف نای آمریکایی در یکی از آثار خود با عنوان «قدرت نرم: ابزار هایی برای توفیق در سیاست جهانی» Soft power: The means to Success in world politics)) به صورت واضح و مبرهن به این مسئله می پردازد. که به واقع این خود نشان دهنده ی این موضوع است که آمریکایی ها به شدت در این زمینه(جهت افزایش قدرت) سرمایه گذاری کرده اند. با مشاهده رنکینگ کشور ها در المپیک حاضر به این موضوع نیز بر می خوریم، این رده بندی آمریکا را در صدر و کشور های بریتانیا، چین، روسیه و آلمان را به ترتیب در رده های بعدی قرار می دهد.

نام هر یک کشور ها نشانگانی است مبنی بر اینکه آن ها چگونه از «ورزش» در جهت افزایش قدرت در سیاست(به خصوص سیاست جهانی) استفاده لازم را برده اند. مقوله ای که در کشور ما کمتر بدان توجه شده است و برای روشن سازی و برنامه ریزی منسجم در این زمینه نیازمند تبیین آسیب شناسانه می باشد. «نمودگار های جمعی» در قالب تصور سازی با استفاده از «تورم روانی-هیجانی» در ورزش به صورت عام و در آوردگاه المپیک به صورت خاص، یک کشور را به «ابر کشور» تبدیل می کند.

این مسئله در عین حال که باعث افزایش پرستیژ دیپلماتیک می شود، اکوتوریسم را به عنوان یکی از فاکتور های رشد و توسعه ی اقتصادی گسترش می دهد، گردشگری فرهنگی به همراه سرمایه گذاری خارجی نیز از آن متاثر می گردد. پرستیژ تکنیکال در ورزش با «رمانس شور انگیز» خود، هیجانات را به «پرستیژ»،  پرستیژ را به سیاست و در نهایت سیاست را به اقتصاد متصل می گرداند. این زنجیره ی هم ارزی نهایتا باعث تقویت اقتصاد مقاومتی می گردد و مذاکره کنندگان کشوری از روی ضعف تحریم مجبور به سازش نمی شوند.

این بحث به راحتی می تواند موضوع تز دکتری، کتاب و مقالات علمی و آکادمیک بسیار زیادی شود و در این یادداشت کوتاه صرفا متذکر تاثیر «امر ورزش» در «امر سیاست» (که از آن به عنوان «سیاست بدن» یاد می کنم) می شویم. تذکری که امید است مسئولین و دولت در سیاست گذاری ها به آن توجه ویژه ای داشته باشند و به «غفلت» از آن نگذرند. «بوردیو» جامعه شناس، بدن-ورزش را حتی در طبیعی ترین ظهور و تجلی خود یک محصول اجتماعی می داند، که به زعم اینجانب کارکرد آن در فضای پسا سیاست از سایر فاکتور های قدرت زا بیشتر نباشد کمتر نیست. قدرت در سیاست از رویکرد های یکتا انگاری فاصله گرفته و به رویکردی «پلورالیسته» تبدیل شده است. سابقا «ورزش» صرفا فعالیتی بدنی و جسمانی مدنظر افراد و جوامع بود اما به مرور تک بعدی بودن خود را از دست داد تا اینکه به منشا قدرت(soft power) مبدل گردید. جمهوری اسلامی ایران به عنوان بازیگر و کنش گری قدرتمند در محیط منطقه و فرا منطقه برای افزایش قدرت خود لازم است به مسئله «ورزش» و «المپیک» به عنوان «منبع قدرت نوین» توجه ویژه ای داشته باشد، زیرا معادلات قرن بیستمی نشان داده است مناسک سیاسی متوجه آوردگاه ورزش نیز می باشد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.